اخبار پویاک

پایان حیات آبی ایران
بحران آب در ایران و مدیریت نادرست منابع بحران آب و خشکسالی در ایران به طور مداوم افزایش می‌یابد و برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی بدون اقدامات مد...

تیر ۲۳, ۱۴۰۳

تأثیرات مخرب پروژه‌های گاپ و داپ ترکیه بر محیط زیست و اقتصاد کشورهای همسایه
پروژه‌های سدسازی بر روی رود ارس و تأثیرات زیست محیطی و حقوقی پروژه گاپ (GAP): گاپ یک پروژه توسعه چند بخشی شامل سدسازی گسترده در جنوب شرق آناتولی تر...

تیر ۲۱, ۱۴۰۳

پربازدید ترین اخبار

تیر ۲۳, ۱۴۰۳

پایان حیات آبی ایران

تیر ۲۱, ۱۴۰۳

تأثیرات مخرب پروژه‌های گاپ و داپ ترکیه بر محیط زیست...

تیر ۱۳, ۱۴۰۳

همکاری پژوهشی ایران و عراق برای حل مسائل زیست‌محیطی دو...

ورشکستگی آبی، تهدیدی برای 28 میلیون ایرانی

تیر ۱۳, ۱۴۰۳

نتایج یک تحقیق جدید نشان می‌دهد که از 85 میلیون نفر جمعیت کشور، 28 میلیون ایرانی در مناطق درگیر با “بحران آب” زندگی می‌کنند.

 نتایج یک تحقیق جدید در رابطه با تنش آبی کشور ما که توسط دکتر آلن حسنیان؛ استاد دانشگاه اکستر انجام شده، سیاست آبی ایران را به عنوان نمونه‌ای از نگاه قومی‌گرایی به مسئله آب مطرح کرده و درخصوص لزوم دیدگاه ملی به مسئله آب تأکید کرده است.

در این مقاله آمده است: کمبود آب دلیل اصلی بحران‌های زیست محیطی ایران است و تقریباً 28 میلیون نفر از 85 میلیون نفر ساکن ایران در مناطقی با تنش آبی زندگی می‌کنند که این وضعیت با عنوان « ورشکستگی آب» شناخته می‌شود. این امر به‌ویژه در استان‌های مرکزی کشور که رویکرد صنعتی دارند، بیشتر صدق می‌کند. و از طرفی دیگر، مدیرکل دفتر مدیریت مصرف آب، خدمات مشترکان و کاهش هدررفت شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور بیان می‌کند: میانگین سرانه مصرف خانگی آب در کشور ایران حدود 190 لیتر به ازای هر نفر در شبانه روز است، گفت: بر اساس جدیدترین آمار میانگین سرانه مصرف آب خانگی در ایران حدود 190 لیتر به ازای هر نفر در شبانه روز است. آمارها نشان می‌دهد:

52% خانوارها: مصرف زیر الگوی تعیین شده

48% خانوارها: مصرف بالای الگو (حدود 70% حجم آب شرب)

این آمار نشان می‌دهد که بهینه‌سازی مصرف آب در بخش خانگی می‌تواند تأثیر قابل توجهی در کاهش بحران آبی داشته باشد.

این مطالعه عدم رویکرد ملی دولت‌های گذشته درخصوص مسئله آب را در کنار مسائل طبیعی که سایر کشورها را نیز درگیر کرده است، دلیل اصلی این کم آبی دانسته و می‌گوید: سیاستمداران در گذشته با نگاه قومی و استانی به مسئله تأمین آب نگاه کرده و در دولت‌های پیشین شاهد بودیم که دولت مردان در استان‌های خود تعریف مشاغل جدید و توسعه صنعت و کشاورزی را در دستور کار قرار داده و تغییر مسیر رودخانه، احداث سد، کانال و تونل‌ها به طول هزاران کیلومتر نیز در راستای همین نگاه انجام شده و پس از تحمیل هزینه‌های بسیار بر کشور، شرایط تأمین آب را نیز بدتر کرده است.

حسنیان درخصوص پروژه‌های انتقال آب به فلات مرکزی ایران نیز می‌گوید: تعریف این پروژه‌ها مسیر خلاف جهت توسعه پایدار را طی کرده و باعث تخریب و ویرانی بیشتر سرزمین شده است.

وی ادامه داد: در نتیجه این سیاست‌های غلط،  خشکسالی و فرسایش خاک که بر کشاورزی و امنیت غذایی تأثیر می‌گذارد، ایران را درگیر کرده و همچنین آمار می‌گوید که حداقل 14 استان کشور درگیر فرونشست هستند. توفان‌های  گرد و غبار و شن، مشکلاتی سلامتی به ویژه مشکلات تنفسی، مهاجرت دسته جمعی و بیکاری نیز دیگر تأثیرات بحران آبی در کشور هستند.

این مطالعه که در مجله Progress in Physical Geography: Earth and Environment منتشر شده است، نگاهی به موضوع سدسازی در ایران نیز داشته و می‌گوید: از دهه 1990، سدسازی در ایران رشد قابل توجهی را تجربه کرده  و در فهرست اولویت‌های کشور برای طرح‌های توسعه قرار گرفته است. متأسفانه بسیاری از سدهای ایران دارای مشکلات زیست محیطی هستند و ساخت آنها بدون دریافت تاییدیه از سازمان حفاظت محیط زیست ایران انجام شده که این مورد نیز حاکی از همین نگاه غلط و تبعیض استانی در خصوص مسئله ‌مدیریت منابع آب است.

همچنین عدم توجه به آبخیز‌داری، عدم تناسب اعتبارات بخش آبخیزداری و عدم استفاده از تجهیزات و تکنولوژی های متناسب جهت ارزیابی، نظارت و کنترل مصرف آب های زیر زمینی، کشاورزی و خانگی، باعث تشدید ورشکستگی آبی ایران شده است که به گفته مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوانداری سازمان منابع طبیعی کشور، کسری 140 میلیارد متر مکعبی آبخوان های کشور، ضرورت توجه ویژه به آبخیزداری را نشان می‌دهد که افزایش اعتبارات این بخش می‌تواند در احیا منابع آب زیرزمینی و مدیریت سیلاب ها موثر باشد که از ابتدای سال جاری سه میلیارد تومان اعتبار برای این مهم پیش بینی شده است.

در پایان، حل بحران آب در ایران نیازمند همکاری همه‌جانبه دولت، مردم و متخصصان است. اتخاذ رویکرد علمی و یکپارچه در مدیریت منابع آبی، همراه با فرهنگ‌سازی و آموزش عمومی، می‌تواند گامی مؤثر در جهت حل این چالش ملی باشد که به اختصار علل بحران آب، پیامد ها و راه‌کار های پیشنهادی، عنوان می‌شود:

علل بحران آب در ایران:

  • سیاست‌های نادرست اتخاذ شده در حوزه مدیریت آب
  • نگاه قومی و استانی به مسئله بحران آبی به جای نگاه و رویکرد واحد ملی
  • توسعه ناپایدار بخش صنعت و کشاورزی در کشور
  • سدسازی بی‌رویه، بدون در نظر گرفتن ملاحظات زیست‌محیطی
  • عدم توجه کافی به اهمیت آبخیزداری

پیامدهای بحران آب:

  • خشکسالی و فرسایش خاک
  • تهدید امنیت غذایی
  • فرونشست زمین در حداقل 14 استان کشور
  • افزایش توفان‌های گرد و غبار و ریز‌گرد ها
  • مشکلات مرتبط با سلامتی، به‌ویژه مسائل قلبی-ریوی
  • مهاجرت اجباری و افزایش نرخ بیکاری

راهکارهای پیشنهادی:

  1. اتخاذ رویکرد واحد ملی در حوزه مدیریت منابع آب
  2. برنامه ریزی جهت توسعه پایدار با در نظر گرفتن محدودیت‌های آبی و ملاحظات زیست محیطی
  3. بهبود سیستم‌های آبیاری، حذف سیستم های آبیاری سنتی و کاهش هدررفت آب در بخش کشاورزی
  4. سرمایه‌گذاری در حوزه آبخیزداری و تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی
  5. استفاده از فناوری‌های نوین برای نظارت، پایش و کنترل مصرف آب